Skuteczny sposób na przebarwienia

Jesień to dobry moment na podsumowanie naszych działań pielęgnacyjnych i grzechów minionego lata. Chodzi mi oczywiście o ochronę i profilaktykę. Brak skutecznej bariery przed promieniowaniem UV to jeden krok od przebarwień. Zaburzenia pigmentacji stanowią ogromny problem i w znacznym stopniu wpływają na jakość życia. Zanim odpowiemy sobie na pytanie jak walczyć z przebarwieniami, warto poznać genezę i zrozumieć mechanizm, aby wdrożyć skuteczna terapię.

Jak powstają przebarwienia?

W warstwie podstawnej naskórka znajdują się melanocyty, czyli komórki pochodzenia nerwowego, w których zachodzi proces syntezy pigmentu skórnego (melaniny). Melanocyty posiadają wypustki, w których znajduje się zmienna ilość melanosomów zawierających barwnik. Wypustki posiadają zdolność ruchu i ziarna melaniny przekazywane są do komórek budujących naskórek – keratynocytów. Co ciekawe, fototyp skóry nie zależy od ilości melanocytów, a od ilości barwnika. Oznacza to, że osoby o ciemnej karnacji maja podobną ilość melanocytów, ale większą ilość pigmentu.

Melaniny to gruba barwników. W wyniku złożonego procesu może powstać eumelanina – barwnik ciemny od brązowego do żółtego lub feomelanina – barwnik od czerwonego do żółtego. Eumelanina jest barwnikiem występujacym u osób o ciemnej karnacji, ciemnych włosach i jest bardziej skuteczna w ochronie przed prominiowaniem UV. Feomelanina występuje głównie u osób z jasnym fototypem skóry i rudych włosach.

Kluczowym enzymem melanogenezy jest tyrozynaza. Synteza melaniny zaczyna się od hydroksylacji tyrozyny do DOPA, a następnie dochodzi do utlenienia (DOPAquinone). Eumelanina jest syntetyzowana pod nieobecność cysteiny lub glutationu w wyniku reakcji spontanicznej lub takiej, która wymaga DCT. DOPAquinone ulega spontanicznemu utlenieniu do DOPAchromu, który z kolei jest celem DCT do produkcji kwasu dihydroksykarboksylowego. Feomelanina jest wytwarzana, gdy DOPAquinone jest obciążony cysteinami.

Patologia melanogenezy prowadzi do nadprodukcji barwnika lub nieprawidłowego odkładania się melaniny.

Co wpływa na powstawanie przebarwień?

Znając podstawy melanogenezy, zaczyna się rozumieć w jaki sposób skutecznie zadziałać na cały proces. Wiemy już, że dużą rolę odgrywa aminokwas tyrozyna oraz enzym tyroyznaza. Wewnętrzne czynniki regulujące pigmentację pochodzą nie tylko z keratynocytów i fibroblastów, ale także z komórek śródbłonka i hormonów poprzez dopływ krwi, z komórek zapalnych i układu nerwowego. Komórki śródbłonka są źródłem ET-1, PG i tlenku azotu (NO). NO nie tylko odgrywa rolę w rozluźnieniu mięśni gładkich, ale także inicjuje melanogenezę, rumień i immunosupresję w odpowiedzi na promieniowanie UV. 

Czynniki hormonalne stymulujące pigmentację obejmują estrogen (związany z pigmentacją indukowaną ciążą), α-MSH, ACTH i endorfinę, natomiast androgeny mają działanie hamujące na melanocyty.

Przebarwienia obserwuje się również w wyniku odpowiedzi na stan zapalny. Hiperpigmentcja pozapalna może powstawać w wyniku infekcji, alergii, problemów skórnych (np. łuszczyca), urazu, nadwrażliwości, czy trądziku. Towarzyszące zapaleniu mediatory chemiczne wzmacniają aktywność tyrozynazy, co prowadzi do przerostu i wzrostu aktywności melanocytów. Konsekwancją jest nadmiar barwnika i przebarwienia.

Inną przyczyną przebarwień mogą być leki oraz przyczyny metaboliczne, takie jak niedobory witaminy B12 i kwas foliowy. Niezbędna jest zatem diagnostyka laboratoryjna, która obejmuje nie tylko sprawdzenie awitaminozy, ale także poziom kortyzolu w surowicy, ACTH, stan tarczycy i poziom żelaza.

Proces produkcji melaniny pobudza promieniowanie UV, stany zapalne, choroby skóry, hormony, problemy wątrobowe, niedobory witamin i mikroskładników, leki, urazy mechaniczne, predyspozycje genetyczne

Terapia skóry z przebarwieniami

Pierwszym etapem jest zawsze wywiad. Należy ustalić kiedy przebarwienia zostały zauważone i jaki był stan skóry oraz fototyp przed. Następnie profilaktyka, aby każdy kolejny krok był skuteczny, a przez cały czas trwania terapii nie cofać się o krok do tyłu. Podstawą jest stosowanie filtrów słonecznych. Następnie wykonanie badań laboratoryjnych, aby wykluczyć lub potwierdzić przyczyny wewnętrzne.

Terapia gabinetowa obejmuje retinoidy, kwas azelainowy, czy peelingi chemiczne. Wszystko zależy od stanu skóry i przyczyny patologii.

Składniki kosmetyków na przebarwienia

Wśród składników stosowanych miejscowo na przebarwienia możemy wyróżnić kilka grup. Musimy szukać wśród substancji rozkladających melaninę, hamujących enzym tyrozynazę, hamujących transport melanosomów do keratynocytów (komórek naskórka), niwelujących reaktywne formy tlenu, działających fotoprotekcyjnie. Przykładowe substancje wraz z działaniem znajdziecie zebrane w poniższej tabeli.

SKŁADNIKDZIAŁANIE
Kwas elagowyInhibitor tyrozynazy
Ekstrakt z soiHamowanie przenoszenia melonocytów do keratynocytów
kwas askorbinowy (wit C)Produkcja podtlenku azotu, antyoksydacja, inhibitor tyrozynazy, niwelowanie reaktywnych form tlenu
Amid kwasu nikotynowegoHamowanie przenoszenia melanocytów do keratynocytów
Kwas kojowyInhibitor tyrozynazy
Ekstrakt z lukrecjiRozpraszanie melaniny, inhibitor melaniny
ResweratrolInhibitor tyrozyny
Peroksydaza ligninowaUtlenienie i rozkład melaniny
ArbutynaInhibitor tyrozynazy
Nienasycone kwasy tłuszczowe, kwas oleinowy, kwas linolowy, kwas linolenowyInhibitor tyrozynazy
alfa-hydroksykwasyDegradacja melaniny i melanosomów, inhibitor tyrozynazy
beta-hydroksykwasyDegradacja melaniny i melanosomów, inhibitor tyrozynazy
Kwas pirogronowyDegradacja melaniny i melanosomów, inhibitor tyrozynazy
PolihydroksykwasyDegradacja melaniny i melanosomów, inhibitor tyrozynazy
Ekstrakt z suszonych liści morwyInhibitor tyrozynazy, niwelowanie reaktywnych form tlenu, haowanie melanogenezy
Kwas cynamonowyInhibitor tyrozynazy
HydroksyanizolInhibitor tyrozynazy
RetinoidyHamowanie tyrozynazy, hamowanie przemieszczania pigmentu do keratynocytów, zagęszczenie warstwy rogowej, zmniejszenie ilości melaniny
Kwas azelainowyHamowanie mitochondrialnej oksyreduktazy, inhibitor tyrozyny
SylimarynaPrzeciwutleniacz, działanie fotoprotekcyjne, antyoksydacyjne, przeciwzapalne, zmniejsza produkcję melaniny poprzez hamowanie tyrozynazy

Skuteczna walka z przebarwieniami jest możliwa tylko i wyłącznie poprzez holistyczna terapię. Najważniejsze jest zrozumienie i celowanie w przyczyny. Kolejnym krokiem jest świadomość zapobiegania i pielęgnacji.

Yamaguchi Y and Hearing W., 2009. Physiological factors that regulate skin pigmentation. Biofactors 35(2), p 193-199.

Videira I., Moura D., Magina S., 2013. Anais Brasileiros de Dermatologia 88(1): 76–83.

Manga P., 2018. Molecular Biology of Albinism.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s